مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی

۱. اصلی‌‌‌ترین چالش اقتصاد ایران بحران «ارزش افزوده صفر» است. بخش بزرگی از سرمایه‌‌‌های کشور در بازارهایی مثل مسکن سرمایه‌‌‌ای، سپرده‌‌‌های بانکی، ارز، به‌‌‌خصوص ارزهای دیجیتال، طرح‌‌‌های نیمه تمام و... با ارزش افزوده صفر، سرمایه‌‌‌گذاری شده است. این سرمایه‌‌‌گذاری‌‌‌ها باید با ابزار مالی و مالیاتی محدود شوند. جهش‌‌‌های قیمتی این بازارها و سود بدون ریسک سپرده‌‌‌های بانکی، بخش مولد اقتصاد را فلج و غیراقتصادی کرده است.
۲. بحران «صرفه اقتصادی» باعث شده است که تمام فعالیت‌‌‌های اقتصادی که زیر نرخ تورم و نرخ بهره به اضافه نرخ مالیات بازدهی داشته باشند، غیراقتصادی باشند. بخش بزرگی از عدم صرفه اقتصادی در اقتصاد ایران، نتیجه اقدامات ویرانگر بانک‌‌‌ها است. نرخ ۲۳ درصدی بهره یک تحریم سرمایه‌‌‌گذاری داخلی است. نرخ بهره باید کمتر از بازدهی بازار سرمایه باشد. تجدید ارزیابی دارایی‌‌‌های شرکت‌‌‌های بورسی باید تا زمانی که تورم دورقمی است، الزام قانونی باشد.
۳. نرخ ارز باید تعادلی باشد. دست‌‌‌کاری نرخ ارز صادرات را به غارت منابع کشور تبدیل کرده است و بزرگترین رانت‌‌‌های تاریخ اقتصادی ایران در اثر ارز چندنرخی به وجود آمده است. ارز یارانه‌‌‌ای هیچ کمکی به اقتصاد ایران و معیشت مردم نکرده است و نمی‌‌‌کند. ارز ابدا منبع مناسبی برای کسب درآمد و جبران کسری بودجه نیست. جایگزین کردن تقاضای خارجی به جای تقاضای داخلی با دست‌‌‌کاری نرخ ارز، ظلم است.
۴. مسکن به موتور پر قدرت تولید تورم و غیر اقتصادی کردن سرمایه‌‌‌گذاری‌‌‌های مولد در اقتصاد ایران تبدیل شده است. «قانون بهای تمام شده مسکن» چالش مسکن را برای همیشه حل خواهد کرد.
۵. در حال حاضر نظام مالیاتی در کشور ما کاملا کور است و به مانع بزرگی برای تولید و‌ منبع نامطمئنی برای درآمدهای پایدار دولت‌‌‌ها تبدیل شده است. مالیات باید از پول گرفته شود، نه از بخش سرمایه. در اقتصاد کنونی کشور ما که دچار رکود تورمی است، اخذ مالیات، رکود را بیشتر می‌‌‌کند و سرمایه‌‌‌گذاری را کاهش می‌‌‌دهد. در چنین شرایطی اکنون معاف‌‌‌شدگان از مودیان بیشتر هستند.
۶. تقریبا تمام مشکلات کشور منبع قانونی دارند. از این رو برای حل این مسئله قانون‌‌‌گذاری در کشور باید متحول شود. قانون تعارض منافع یک واجب است. شفافیت آرای نمایندگان یک باید است. ما نیازمند بازتعریف قانون «جرم سیاسی» هستیم.
۷. آموزش و ورزش از پر سودترین صنعت‌‌‌های جهان است، اما در ایران این دو بخش جزو پرهزینه‌‌‌ترین و کم‌‌‌بهره‌‌‌ترین‌‌‌ها هستند. بهره‌‌‌دهی این دو صنعت عموما در خارج از ایران است. ورزش غیرملی باید کاملا خصوصی شود و دانش‌‌‌آموختگان مثل ایالات متحده آمریکا در خارج از کشور هم مالیات بدهند.
۸. «بودجه مرده» یا همان بودجه افزایشی باید برای همیشه از بین برود. این بودجه برای کشور چالش است، نه برنامه و راهکار. بودجه نباید منبع بزرگ سهم‌‌‌خواهی و فساد باشد.
۹. «شفافیت معجزه می‌‌‌کند.» کسی که نمی‌‌‌تواند اقدامات شفاف انجام دهد، نباید در هیچ جایگاهی مسئولیت بگیرد. بخش بزرگی از فساد موجود در نتیجه عدم شفافیت در امور است. نفوذ در سایه عدم شفافیت، تا بن دندان سیستم نفوذ کرده است.
۱۰. فرهنگ زیربنای توسعه است و بدون زیرساخت‌‌‌های فرهنگی هیچ اتفاق مثبتی نخواهد افتاد. فرهنگ توسعه باید بازنگری شود. بودجه‌‌‌های فرهنگی باید چندین برابر شود. «غیرانتفاعی» و «حق‌‌‌التدریس» بزرگترین ظلم به آموزش کشور است.

https://khanman.ir/Newspaper/item/94807